Το 1963 μια ομάδα επίλεκτων πνευματικών ανθρώπων της Δωδεκανήσου ίδρυσε την «Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Δωδεκανήσου» με σκοπό τη μελέτη και προβολή των πολιτισμικών (ιστορικών, αρχαιολογικών, γλωσσικών, λαογραφικών, καλλιτεχνικών κτλ.) θεμάτων της Δωδεκανήσου. Εκτός των Δωδεκανησίων, αρκετά μέλη της Σ.Γ.Τ.Δ. προέρχονται από άλλες περιοχές της Ελλάδος και από άλλες χώρες του κόσμου, όπως η Gordana Blagojevic, ερευνήτρια από την Σερβία. Είναι άνθρωποι των γραμμάτων που ασχολούνται με θέματα που έχουν σχέση με τα Δωδεκάνησα.
Πάνω από έξι δεκαετίες αργότερα, βρίσκουμε την Σ.Γ.Τ.Δ. να έχει καθιερωθεί μεταξύ των αξιόλογων πνευματικών οργανισμών της Ελλάδας, έχοντας εκδώσει 31 τόμους της περιοδικής επιστημονικής έκδοσης «Δωδεκανησιακά Χρονικά», 43 αυτοτελείς επιστημονικές και λογοτεχνικές εκδόσεις, καθώς και 6 τεύχη του περιοδικού Λόγου και Τέχνης «Ροδιακά Γράμματα», συνολικά 80 βιβλία.
Ελλάδαταξίδια
Η έκδοση τόσων βιβλίων γίνεται σήμερα πιο δυνατή με την αφιλοκερδή προσφορά του Μανόλη Μακρή, προέδρου της Σ.Γ.Τ.Δ., στην επιμέλεια της ύλης και την σελιδοποίηση των βιβλίων καθώς την προσφορά του Νίκου Κωνσταντινίδη, ταμία της Σ.Γ.Τ.Δ., στην εξεύρεση των πιο κατάλληλων τυπογραφείων, ως και στις δωρεές οργανισμών και ιδιωτών που καταβάλλουν τα τυπογραφικά έξοδα.
Επίσης το 1978, αρχίζοντας από την Ρόδο, η Σ.Γ.Τ.Δ. καθιέρωσε την ανά διετία διοργάνωση Πολιτιστικού Συμποσίου σε ένα από τα νησιά της Δωδεκανήσου. Η θεματολογία των εισηγήσεων μπορεί να αφορά γενικά τα Δωδεκάνησα, αλλά και ειδικά ένα από τα νησιά της Δωδεκανήσου, και ιδιαίτερα το νησί που φιλοξενεί το Συμπόσιο. Παράλληλα με την έκδοση των Δωδεκανησιακών Χρονικών που περιλαμβάνει όλες τις ανακοινώσεις, σε ξεχωριστή έκδοση – ανάτυπο εκδίδονται, με την χορηγία των αντίστοιχων Δήμων, οι ανακοινώσεις που αναφέρονται στο νησί που φιλοξενεί το Συμπόσιο. Έτσι, τα Συμπόσια, εκτός από τον εμπλουτισμό της τοπικής βιβλιογραφίας συμβάλουν στην πνευματική και εθνική τόνωση των κατοίκων και κυρίως των μικρών και απομονωμένων νησιών.
Μετά την κάλυψη όλων των νησιών, το επόμενο Συμπόσιο το 2009 έγινε στο Πειραιά προς τιμήν των εκτός της Δωδεκανήσου και εν αλλοδαπή διαβιούντων Δωδεκανησίων. Στην συνέχεια ξανάρχισε η σειρά από το κάθε νησί.
Κορυφαία αναγνώριση του έργου της Στέγης αποτελεί η βράβευσή της το 1985 από την Ακαδημία Αθηνών για την προσφορά της στην πνευματική και πολιτιστική ανάπτυξη της Δωδεκανήσου, όπως αναφέρεται στο σκεπτικό της απόφασης της Ακαδημίας.
Ιδιαίτεροι δεσμοί συνδέουν την Δωδεκανησιακή Παροικία της Αμερικής με την Σ.Γ.Τ.Δ. Ο αείμνηστος Μανώλης Αθανασιάδης υπήρξε από τα πρώτα μέλη και συνεργάτες της Στέγης. Οι δεσμοί συνεχίστηκαν και δυνάμωσαν με την μετάφραση στην Αγγλική και την χρηματοδότηση ορισμένων εκδόσεων της Σ.Γ.Τ.Δ. που έχουν εμπλουτίσει περισσότερες από 50 βιβλιοθήκες στην Αμερική. Οι Δωδεκανήσιοι της Αμερικής υποστηρίζουν την απόφαση της Σ.Γ.Τ.Δ. στη συγγραφή της Ιστορίας του κάθε νησιού της Δωδεκανήσου στα Ελληνικά και στα Αγγλικά. Αναλαμβάνουν την μετάφραση και, μέσω των συλλόγων τους, βοηθούν οικονομικά στην εκτύπωση. Έτσι, δίδεται η ευκαιρία στη νέα γενεά των αποδήμων Δωδεκανησίων, αλλά και στο ευρύτερο επιστημονικό κοινό, να γνωρίσει την ιστορία, ακόμη και των πιο μικρών νησιών της Δωδεκανήσου.
ΗνωμένεςΠολιτείες ειδήσεις
Από το 1993 που άρχισα να συμμετέχω στα Συμπόσια της Σ.Γ.Τ.Δ., μου δόθηκε η ευκαιρία να γνωρίσω πολλά από τα μέλη της και από κοντά. Εκτός από τις γνώσεις τους, ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε η απλότητα του χαρακτήρα τους. Θυμάμαι τον πρόεδρο της Ακαδημίας Αθηνών Αγαπητό Τσοπανάκη, που όταν συζητούσες μαζί του σε θεωρούσε ισότιμό του. Αξέχαστος μένει και ο «Δάσκαλος» Φώτης Βαρέλης που σου συμπεριφερόταν σαν να ήσουν συμμαθητής του. Στενοί δεσμοί και συνεργασία υπήρχε και με τα άλλα μέλη της Σ.Γ.Τ.Δ. Μπορούσαν να σου παραχωρήσουν βιβλία τους που βρίσκονταν προς εκτύπωση για να πάρεις πληροφορίες, ακόμη σου πρόσφεραν και ντοκουμέντα προτού οι ίδιοι τα χρησιμοποιήσουν. Υπήρξαν και συνεκδόσεις μεταξύ των μελών.
Σ’ αυτούς που συμμετάσχουν στα Συμπόσια δίδεται η ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά και τα πιο απόμακρα νησιά, να γνωρίσουν τους ανθρώπους τους, τα έθιμα και την φιλοξενίας τους, αυτούς που φυλάνε Θερμοπύλες. Θυμάμαι που όταν πήγαμε στο Καστελόριζο, επισκεφτήκαμε το νησί της «Κυράς της Ρω».
Καταθέσαμε στεφάνι στο μνήμα της Δέσποινας Αχλαδιώτου και οι γυναίκες μέλη της Σ.Γ.Τ.Δ., μαγείρευσαν και παρέθεσαν γεύμα στους στρατιώτες που υπηρετούσαν στο νησάκι. Στην επιστροφή από την Ρω στο Καστελόριζο, περνώντας δίπλα από μια βραχονησίδα πέντε τετραγωνικών, ένας από τους ναύτες μας είπε ότι το μισό ανήκει στην Ελλάδα και το άλλο μισό στην Τουρκία.
Ελλάδαταξίδια
Το εφετινό Συμπόσιο πραγματοποιήθηκε στην Λέρο μεταξύ 25-27 Ιουνίου με την συμμετοχή 100 επιστημονικού κύρους ερευνητών, και με διεπιστημονική ποικιλία και πρωτοτυπία 92 ανακοινώσεων. Εξ αυτών, οι 42 αναφέρονταν γενικά στα Δωδεκάνησα, 27 στην Λέρο και 23 σε άλλα νησιά της Δωδεκανήσου. Μεταξύ αυτών, πέντε ανακοινώσεις αναφέρονται στην Δωδεκανησιακή Παροικία της Αμερικής και μία στης Γαλλίας. Μεταξύ των άλλων, το συμπόσιο τίμησαν με την παρουσία της, ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Λέρου, Καλύμνου και Αστυπάλαιας Παΐσιος, ο Δήμαρχος Λέρου Τιμόθεος Κωττάκης και άνθρωποι των γραμμάτων και τεχνών.
Στο διάστημα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, λόγω των ναυτικών πολεμικών εγκαταστάσεων που υπήρχαν στο φυσικό και ευρύχωρο λιμάνι στο Λακκί, η Λέρος αποκαλείτο η «Μάλτα της Ανατολικής Μεσογείου». Η «Μάχη της Λέρου» θεωρείται από τα σπουδαιότερα πολεμικά γεγονότα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου στην Μεσόγειο, στην οποία αναφέρεται εκτεταμένα η διεθνής βιβλιογραφία. Το διεθνούς εγκυρότητας περιοδικό After the Batlle, αφιέρωσε ολόκληρο τεύχος με τίτλο «The Batlle of Leros». Με το ίδιο θέμα ασχολήθηκαν και ορισμένες ανακοινώσεις του Συμποσίου.
Leros hosted the Symposium of the Dodecanese House of Letters and Arts
By Manolis Cassotis
In 1963, a group of select intellectuals from the Dodecanese founded the “Dodecanese House of Letters and Arts” (D.H.L.A.) with the aim of studying and promoting the cultural (historical, archaeological, linguistic, folklore, artistic, etc.) issues of the Dodecanese. Apart from the Dodecanese, several members of the D.H.L.A. come from other regions of Greece and from other countries of the world, such as Gordana Blagojevic from Serbia. They are people of letters who deal with issues related to the Dodecanese.
More than six decades later, we find the D.H.L.A. established among the notable Greek intellectual organizations, having published 31 volumes of the scientific periodical “Dodecanese Chronicles”, 43 independent scientific and literary publications, as well as 6 issues of the literature and art magazine “Rhodian Letters”, a total of 80 books. The publication of so many books is made possible by the philanthropic contribution of Manolis Makris, president of the D.H.L.A., in the typesetting of the books, as well as the contribution of Nikos Konstantinidis, treasurer of the D.H.L.A., in finding the most suitable printing houses, as well as the donations of organizations and individuals who pay the printing costs.
Also in 1978, starting from Rhodes, the D.H.L.A. established the biennial organization of Cultural Symposia on one of the islands of the Dodecanese. The theme concerns the Dodecanese in general, but also one of the islands of the Dodecanese in particular, and especially the island hosting the Symposium. In parallel with the publication of the Dodecanese Chronicles which includes all the announcements, a separate edition is published of the announcements referring to the island hosting the Symposium. Thus, the Symposia, in addition to strengthening the local bibliography, contributes to the spiritual and national stimulation of the inhabitants, especially of the small and isolated islands.
After covering all the islands, the next Symposium in 2009 was held in Piraeus in honor of the Dodecanese living outside the Dodecanese and abroad. Then the series resumed from each island.
The highest recognition of the work of the D.H.L.A. is its award in 1985 by the Academy of Athens for its contribution to the intellectual and cultural development of the Dodecanese, as stated in the reasoning of the Academy’s decision.
Special ties, connect the Dodecanese community of America with the D.H.L.A. The late Manolis Athanasiadis was one of the first members and collaborators of the D.H.L.A. The ties continued and strengthened with the translation into English and the financing of certain D.H.L.A. publications that have enriched more than 50 libraries in America. The Dodecanese of America support the decision of the D.H.L.A. to write the History of each island of the Dodecanese in Greek and English. They undertake the translation and, through their associations, help financially with the printing. Thus, the new generation of expatriate Dodecanese, as well as the wider scientific public, is given the opportunity to learn about the history of even the smallest islands of the Dodecanese.
Since 1993, when I began participating in the D.H.L.A. symposia, I have had the opportunity to get to know many of its members up close. In addition to their knowledge, I was particularly impressed by the simplicity of their character. I remember the president of the Academy of Athens, Agapitos Tsopanakis, who when you talked to him, considered you his equal. “Teacher” Fotis Varelis, who treated you as if you were his classmate, remains unforgettable. There were also close ties and cooperation with the other members of the D.H.L.A. They could lend you their books that were about to be printed so that you could get information, they even offered you documents before they used them themselves. There were also co-publications between the members.
Those who participate in their symposia are given the opportunity to get to know the most remote islands up close, to get to know their people, their customs and their hospitality, those who guard Thermopylae. I remember when we went to Kastelorizo, we visited the island of the “Lady of Ro”. We laid a wreath at the tomb of Despina Achladiotou, and the female members of the D.H.L.A. cooked and served a meal to the soldiers who were serving on the island. On the way back from Ro to Kastelorizo, passing by a five-square-meter rocky islet, one of the sailors told us that half of it belongs to Greece and the other half to Turkey.
This year’s Symposium was held in Leros between June 25-27. With the participation of 100 researchers of scientific prestige, and with an interdisciplinary variety and originality of 92 announcements. Of these, 42 referred generally to the Dodecanese, 27 to Leros and 23 to other islands of the Dodecanese. Among them, five announcements refer to the Dodecanese community of America and one to France. Among others, the symposium was honored with their presence by His Eminence Metropolitan of Leros, Kalymnos and Astypalaia Paisios, the Mayor of Leros Timothy Kottakis and people of letters and arts.
During the WWII, due to the naval war facilities that existed in the natural and spacious harbor at Lakki, Leros was called the “Malta of the Eastern Mediterranean”. The “Battle of Leros” is considered one of the most important military events of the Second World War in the Mediterranean, which is extensively referred to in international bibliography. The internationally renowned magazine After the Battle dedicated an entire issue entitled “The Battle of Leros”. Some of the Symposium announcements also dealt with the same topic.
