Στην Αμερική, το PBS (Public Broadcasting Service) παρουσιάζει το πρόγραμμα Finding Your Roots, όπου ψάχνουν να βρουν τις οικογενειακές ρίζες ορισμένων γνωστών ανθρώπων, βασιζόμενοι σε οικογενειακές παραδόσεις, ντοκουμέντα και στο DNA (Deoxyribonucleic acid). Χρησιμοποιώντας την ίδια μέθοδο ψάχνω να βρω τις ρίζες των προγόνων μου.
Σύμφωνα με την οικογενειακή παράδοση, όταν ξέσπασε η Επανάσταση του 1821 στην Κρήτη, ο Νικόλας Αλεξάκης πήρε τα παλληκάρια του και βγήκε στο βουνό να πολεμήσει τους Τούρκους. Έκαμε μεγάλες ζημιές στον εχθρό, αλλά είχε κι αυτός μεγάλες απώλειες. Σε μια μάχη τον περικύκλωσαν οι Τουρκαλβανοί του Μεχμέτ Αλή από την Αίγυπτο, σκότωσαν τον ίδιο και τα παιδιά του, που πολεμούσαν μαζί του, και αποδεκάτισαν τα παλληκάρια του.
Γλύτωσε μόνο το πρωτοπαλληκαρό του, ο αδελφός του ο Ανάσταρος, μαζύ με άλλα δυο – τρία παλληκάρια, που μετά από πολλές περιπέτειες κατόρθωσαν να φτάσουν στην Κάρπαθο μ’ ένα κασιώτικο ιστιοφόρο.
Από τον αφανισμό της φαμίλιας του Αλεξάκη γλίτωσε ο δεκάχρονος γιός του Αλέξης, που λόγω της ηλικίας του δεν ακολούθησε τον πατέρα του στο βουνό. Τον έκρυψαν και τον προστάτευσαν οι συγγενείς του και, το 1827, όταν βρέθηκε η κατάλληλη ευκαιρία, τον φυγάδευαν στην Κάρπαθο, κοντά στο θείο του Ανάσταρο. Αργότερα, με την βοήθεια των συγγενών του πούλησε ό,τι διασώθηκε από την περιουσία του πατέρα του και με τις εισπράξεις αγόρασε μεγάλες κτηματικές περιουσίες στην Κάρπαθο κι έγινε κανακάρης.
Το 1840 ο Αλέξης Αλεξάκης παντρεύτηκε τη Ζωή του Γιάννη του Πηλιάτη, που όπως φανερώνει το όνομα του καταγόταν από τις Πηλές. Αλλά, όπως φαίνεται από DNA, κάποιος από τους προγόνους του μετακόμισε από τις Πηλές στο Όθος, όπου του δόθηκε το επώνυμο Πηλιάτης. Σύμφωνα με το DNA, οι περισσότεροι απόγονοι του Αλέξη και Ζωής Αλεξάκη κατάγονται, μετά από το Απέρι, από το Όθος. Η μητέρα της Ζωής λεγόταν Ερνιά, ήταν Απερίτισσα και από τις μεγάλες κανακαρές της Καρπάθου.
Η περιουσία της Ερνιάς περιήλθε στη Ζωή σύμφωνα με το έθιμο των πρωτοτόκων. Στους φορολογικούς καταλόγους του Απερίου υπάρχουν αρκετοί φορολογούμενοι με το επίθετο Πηλιάτης, μεταξύ αυτών, το 1876, ο ‘Νικόλαος Ι. Πηλιάτης’, που όπως φαίνεται θα ήταν αδελφός της Ζωής. Επίσης στους φορολογικούς καταλόγους του 1894 αναφέρεται ο Ιωάννης Ν. Πηλιάτης που κατέβαλε 105 γρόσια και κατατάσσεται μεταξύ των κανακάρηδων. Ο νεότερος Ιωάννης Ν. Πηλιάτης πρέπει να ήταν εγγονός του πατέρα της Ζωής, του οποίου την αξιόλογη περιουσία κληρονόμησε.
Ο Αλεξάκης έφθασε στην Κάρπαθο την εποχή που οι Απερίτες είχαν εγκαταλείψει την οχυρή θέση “Κοράκι” και μετακόμισαν στους πρόποδες του “Κάστρου”, εκεί που βρίσκεται το κάτω Απέρι. Οι συνοικίες του Μωροού και της Βαλαντούς, είχαν αρχίσει αλλά δεν είχαν ακόμη αναπτυχθεί. Ο Αλεξάκης που είχε γεννηθεί και μεγαλώσει στις βουνοκορφές της Κρήτης, με θέα το Κρητικό και το Λυβικό πέλαγος, δεν του άρεσε η τοποθεσία του χωριού, απ’ όπου δεν μπορούσε να δει τη θάλασσα. Έτσι, όταν παντρεύτηκε έκτισε το σπίτι του στη βουνοπλαγιά, όπου αργότερα δημιουργήθηκε η συνοικία των Λώρων. Τα ερείπια αυτού του σπιτιού, που βρίσκονταν μερικά μέτρα πιο κάτω από το εκκλησάκι της Μισοσπορίτισας, θυμούνται οι γεροντότεροι ως το “κατέλυμα” της Ζώκλας τ’ Αλεξάκη.
Ο Αλεξάκης επεδόθηκε με μεγάλη επιμέλεια στην γεωργία και στην αξιοποίηση των κτημάτων της γυναίκας του, και εκείνων που αγόρασε. Όπως αναφέρει η οικογενειακή παράδοση, ο Αλεξάκης έφερε τις εληές στην Κάρπαθο. Η πληροφορία δεν είναι σωστή γιατί η ελαιοκαλλιέργεια ήταν γνωστή στην Κάρπαθο από την αρχαιότητα. Φαίνεται όμως, ότι η καλλιέργεια της εληάς είχε παραμεληθεί, όπως επιβεβαιώνει ο Ross που επισκέφθηκε την Κάρπαθο το 1843 και βρήκε τη γεωργία παραμελημένη.
Ο Αλεξάκης φύτευσε πολλούς “χάλους” που έφερε από την Κρήτη και μπόλιασε πολλές αγριελιές στη πεδιάδα του αρχαίου Ποσειδίου των Πηγαδίων. Στην αρχή ο Αλεξάκης συνάντησε μεγάλες δυσκολίες γιατί οι κατσίκες του Λέντου, ενός βοσκού της περιοχής, κατέστρεφαν τα νεαρά ελαιόδενδρα. Ο Λέντος δεν έδινε σημασία στα παράπονα και στις διαμαρτυρίες του Αλεξάκη, που ήθελε να κάνει Κρητικούς ελαιώνες τα λαγκάδια της Καρπάθου.
Αγανακτισμένος ο Αλεξάκης έφερε ένα γκρα από την Κρήτη και μ’ αυτόν σκότωνε τις κατσίκες του Λέντου, όταν πλησίαζαν τα ελαιόδενδρα. Τελικά, τη μάχη κέρδισαν τα ελαιόδενδρα του Αλεξάκη, γιατί στην πεδιάδα του Ποσειδίου αναπτύχθηκε ο μεγαλύτερος ελαιώνας της Καρπάθου και απ’ εκεί επεκτάθηκε η ελαιοκαλλιέργεια και στ’ άλλα χωριά.
Ο Αλεξάκης απέκτησε τέσσαρες γιούς, τους Νικολή, Γιάννη, Αναστάση και Ζώρζη, και δυο κόρες, τις Ερνιά και Σταματούλα. Περί το 1880, τα παιδιά του Αλεξάκη άρχισαν να χρησιμοποιούν το επίθετο Αλεξιάδης, αλλά ήταν πιο γνωστά με το όνομα ο Νικολής τ’ Αλεξάκη, ο Γιάννης τ’ Αλεξάκη κ.τ.λ. Σε ορισμένα ντοκουμέντα χρησιμοποιούν και το επίθετο Αλεξίου.
Ο πρωτογιός του Νικολής παντρεύτηκε την πρωτοκόρη του Μανώλη Ματσάκη τη Ζωή, που ήταν κι αυτή μια από τις μεγάλες κανακαρές της Καρπάθου. Ο Μανώλης Ματσάκης, που ‘χε την καταγωγή από τη Μάνη, μαζί με τον πατέρα του Γιώργο Ματσάκη, πήρε μέρος στην Επανάσταση του 1821 και το 1843 ο βασιλιάς Όθων του απένειμε δίπλωμα, εις αναγνώριση των υπηρεσιών του για την απελευθέρωση της Ελλάδος. Ο Νικολής έκτισε το πρώτο ελαιοτριβείο στην Κάρπαθο, με σιδερένιο πιεστήριο και πέτρινες μυλόπετρες. Προηγουμένως, οι ελιές κοπανίζονταν και πιέζονταν σε ξύλινο πιεστήριο.
Η πρωτοκόρη του Ερνιά παντρεύτηκε τον Χατζημανώλη Καπετανάκη, εξέχοντα Καρπάθιο της εποχής. Η Ερνιά και το πρώτο της παιδί πέθαναν στη γέννα και αργότερα ο Καπετανάκης παντρεύτηκε τη Χαζηκαλή, που ήταν κι αυτή μια από τις μεγάλες κανακαρές της Καρπάθου. Σύμφωνα με το καρπαθιακό κληρονομικό έθιμο της εποχής, την περιουσία της Ερνιάς δεν την πήρε ο Καπετανάκης, αλλά επανήλθε στη μητέρα της και μετά στη Σταματούλα, δεύτερη κόρη του Αλεξάκη. Επίσης η πρωτοκόρη της Σταματούλας η Ζωή, η οποία με την σειρά της πήρε την περιουσία, δεν ονόμασε την πρωτοκόρη της Σταματίνα, αλλά Ερνιά για να συνεχιστεί η μεταβίβαση της περιουσίας από Ερνιά σε Ζωή σε Ερνιά κ.τ.λ.
Τ’ άλλα παιδιά του Αλεξάκη πήραν συζύγους από τα μεγάλα τζάκια του Απερίου, που φανερώνει ότι αν και ξένος ο Αλεξάκης απελάμβανε μεγάλης εκτίμησης από την συντηρητική κοινωνία της Καρπάθου. Ο δεύτερος γιός του Γιάννης πήρε την Καλίτσα τ’ Αντιμισιάρη η οποία ήτο γνωστή ως Καλίτσα του Κουκιά, γιατί ο πατέρας της ήταν έμπορος και εισήγαγε όσπρια από τη Μικρά Ασία. Ο Αναστάσης παντρεύτηκε την Καλίτσα Γεργατσούλη και ο Ζώρζης, ο πιο μικρός γιος, παντρεύτηκε τη Σοφία Παντελή. Ο Ζώρζης πρόφτασε να δει τόσα πολλά ανέψια, μικρό-ανέψια και μικρό-μικρό-ανέψια που στ’ Απέρι ήταν γνωστός ως ο Καλλάς ο Ζώρζης.
Το παλαιότερο έγγραφο περί Αλεξάκη που έχει σωθεί είναι η διαθήκη του, που γράφτηκε στις 26 Νοεμβρίου 1879, από την οποία φαίνεται ότι είχε σχηματίσει μεγάλη κτηματική περιουσία. Αν και όταν γράφτηκε η διαθήκη του, είχε προικίσει τους δυο πρώτους του γιούς, όμως στην διαθήκη του αναφέρονται 16 κτήματα. Στους φορολογικούς καταλόγους του 1876, ο Αλεξάκης κατέβαλε 75 γρόσια φόρους λόγω της κτηματικής περιουσίας που κράτησε για τα υστερότοκα παιδιά του. Ο πρωτότοκος γιος του Νικόλαος κατέβαλε 261 γρόσια και ο δευτερότοκος Ιωάννης 201 γρόσια λόγω της περιουσίας που κληρονόμησαν και αυτής των συζύγων των. Αργότερα όταν πια οι υστερότοκοι γιοι του Αναστάσιος και Ζώρζης, ενηλικιώθηκαν και παντρεύτηκαν κατέβαλαν, το 1894, 58 και 60 γρόσια αντίστοιχα.
Ο Αλεξάκης πέθανε περί το 1890, αν και μια ανεπιβεβαίωτη πληροφορία τον φέρει να ζει μέχρι το 1897. Μέχρι το θάνατο του δεν αποχωρίστηκε την κρητική του ενδυμασία (βρακοφόρος).
Σε σχετική μελέτη των Μανώλη Κασσώτη και Ανδρέα Αλεξιάδη, που δημοσιεύθηκε το 1978 στο λεύκωμα της Καρπαθιακής Ομοσπονδίας, αναφέρονται, εκτός από τα έξη παιδιά, 24 εγγόνια, 89 δισέγγονα, 185 τετρασέγγονα και 2 πεντασέγγονα. Η μελέτη για τους απογόνους του Αλεξάκη επεκτάθηκε και από τους Νίκο Αντιμησιάρη και Γιάννη Σταματιάδη. Σήμερα οι απόγονοι του Αλεξάκη έχουν περάσει τους 2000. Μεταξύ των πρωτοπόρων Καρπαθίων που μετανάστευσαν στην Αμερική συγκαταλέγονται οι γιοι του Αλεξάκη Αναστάσης και Ζώρζης, 15 εγγονοί και 2 εγγονές του. Γι’ αυτό το μεγαλύτερο μέρος των απογόνων του Αλεξάκη βρίσκονται στην Αμερική.
Σημείωση: Οι πληροφορίες για τους φορολογικούς καταλόγους του Απερίου, προέρχονται από το βιβλίο του Μιχαήλ Π. Χιώτης «Η Τοπική Αυτοδιοίκηση κατά τις περιόδους Τουρκοκρατίας και Ιταλοκρατίας στην παλαιά πρωτεύουσα της Καρπάθου Απέριον 1796-1943, Αθήνα 2013».
Alexis Alexakis family tree up to children and grandchildren
Οικογενειακό δέντρο του Αλέξη Αλεξάκη μέχρι παιδιά και εγγόνια
1 Alexis Nicholas Alexiadis (1811-1890)
1a Zoe John Pyliati (1817-?)
1.1 Nicholas Alexi Alexiadis (1836-1898)
1.1a Zoe Emanuel Matsaki (1850-1935)
1.1.1 Hazi-Alexis Alexiadis (1875-1962)
1.1.1a Vagela Diakopulu
1.1.2 Irene Alexiadi (1878-1916)
1.1.2a George Vergis
1.1.3 Vagela Alexiadi (1882-1925)
1.1.3a Emanuel Stamatakis (1881-1943)
1.1.4 Hazi-Emanuel Alexiadis-Nicholas (1885-1961)
1.1.4a Irene Hornick
1.1.5 Hazi-George Alexiadis-Nicholas (1895-1976)
1.1.5a Kaliopi Minaidi
1.1.5b Edna Rutkoski
1.2 John Alexi Alexiadis (1838-1921)
1.2a Kalitsa Antimisiari
1.2b Fotini tu Elia
1.2.1 Alexis Alexiadis
1.2.1a Marigo Politi
1.2.2 Vagelula Alexiadi
1.2.2a John Katros-Stamatiadis
1.2.3 Zoe Alexiadi
1.2.3a Fragios Bertos
2.4 George Alexiadis
1.2.4a Sophia Karakatsani
1.2.5 Nicholas Alexiadis
1.2.5a Irene Liontari
1.2.6 Maria Alexiadi
1.2.6a Elias Halkias
1.2.7 Elias Alexiadis
1.2.7a Sevasti Petridi
1.3 Irene Alexiadi
1.3a Hazi-Emanuel Capetanakis
1.4 Stamatina Alexiadis
1.4a George Kafezidakis
1.4b Emanuel Lyristakis
1.4.1 Nicholas Kafezidakis
1.4.1a Anna Krassa
1.4.2 Alexis Kafezidakis
1.4.2a Kaliopi Hronopulu
1.4.3 Zoe (Hazinula) Lyristaki
1.4.3a Vasilios Sarris
1.4.4 Nikitas Lyristakis
1.4.4a Irene Labrinu
1.5 Anastasis Alexiadis (-1929)
1.5a Kalitsa Gergatsuli
1.5.1 Alexis Alexiadis (1880-1978)
1.5.1a Marigo N. Xrysidu
1.5.2 Nicholas Alexiadis
1.5.2a Fotini Flipidu
1.5.3 Marigo Alexiadi
1.5.3a Nicholas Kalafatas
1.5.4 Zoe Alexiadi
1.5.5 Ernia Alexidi
1.5.5a George Kanaris
1.6 Zorzis Alexiadis (1867-1949)
1.6a Sophia Panteli
1.6.1 Alexis Alexiadis
1.6.1a Helen
1.6.2 Menelaos Alexiadis
1.6.2a Stamatina kuru
1.6.3 Elpida Alexiadi
1.6.3a Nicholas Pahuntis (Antimisiaris)
Searching for their roots Alexis Nikolaou Alexakis
By Manolis Cassotis
In the United States, PBS (Public Broadcasting Service) airs the program “Finding Your Roots”, which traces the family origins of well-known individuals using family traditions, documents, and DNA (deoxyribonucleic acid). I am using the same method to trace my own ancestral roots.
According to family tradition, when the Revolution of 1821 broke out in Crete, Nikolas Alexakis gathered his men and took to the mountains to fight the Turks. He inflicted heavy losses on the enemy but suffered significant casualties himself. In one battle, he was surrounded by the Turco-Albanian forces of Muhammad Ali of Egypt; they killed him and his sons who were fighting alongside him and decimated his band of warriors. Only his second-in-command, his brother Anastaros, managed to escape, along with two or three other men; after many ordeals, they succeeded in reaching Karpathos aboard a Kasian sailing ship.
Alexis, Alexakis’ ten-year-old son, escaped the annihilation of his family; due to his young age, he had not accompanied his father to the mountains. His relatives hid and protected him, and in 1827, when a suitable opportunity arose, they spirited him away to Karpathos to stay with his uncle, Anastaros. Later, with the help of his relatives, he sold what remained of his father’s estate; using the proceeds, he purchased extensive landholdings on Karpathos and became a major landowner.
In 1840, Alexis Alexakis married Zoe, John Piliatis’ daughter, his surname indicates that he came from the village of Pyles. However, DNA evidence suggests that one of his ancestors moved from Pyles to Othos, where he acquired the surname Piliatis. According to DNA analysis, the majority of Alexis and Zoe Alexakis’s descendants, after Aperi, trace their lineage to Othos. Zoe’s mother was named Ernia; she was a native of Aperi and one of Karpathos’s prominent *kanakares* (major woman landowner). Ernia’s estate passed to Zoe in accordance with the custom of primogeniture. Tax records from Aperi list several taxpayers with the surname Piliatis; among them, in 1876, was Nicholas J. Piliatis, who appears to have been Zoe’s brother. The 1894 tax records also list John N. Piliatis, who paid 105 “grosia” and is classified among the *kanakaris* (major man landowner). The younger John N. Piliatis was likely the grandson of Zoe’s father, whose substantial estate he inherited.
Alexakis arrived in Karpathos at a time when the Aperitans abandoned the fortified “Koraki” and relocated to the foothills of the Castle, known as Lower Aperi. The neighborhoods of Moroou and Valantou had begun to take shape but were not yet fully developed. Having been born and raised amidst the mountain peaks of Crete—with views overlooking both the Cretan and Libyan Seas—Alexakis disliked the village’s location, as it offered no sight of the sea. Consequently, upon marrying, he built his home on the mountainside, in the area that would later become the Loroi neighborhood. The ruins of this house, situated a short distance below the small church of Misosporitissa, are remembered by the village elders as the “remains ruins” of Alexaki Zoe’s.
Alexakis devoted himself with great diligence to agriculture and to developing both his wife’s estates and the properties he had purchased. According to family tradition, Alexakis introduced olive trees to Karpathos. This claim is incorrect, however, as olive cultivation had been known on the island since antiquity. It appears, though, that olive cultivation had fallen into neglect, a fact confirmed by Ross, who visited Karpathos in 1843 and found agriculture in a state of neglect.
Alexakis planted many young olive trees brought from Crete and grafted numerous wild olive trees in the plain of ancient Poseidion in Pigadia. Initially, Alexakis faced significant difficulties because the goats belonging to Lentos, a local shepherd, kept destroying the young olive trees. Lentos paid no heed to the complaints and protests of Alexakis, who sought to transform the ravines of Karpathos into Cretan olive groves. Exasperated, Alexakis brought a “Gra” (rifle) from Crete and used it to kill Lentos’s goats whenever they approached the olive trees. Ultimately, Alexakis’s olive trees won the battle; the plain of Poseidion became home to the largest olive grove on Karpathos, and from there, olive cultivation spread to other villages as well.
Alexakis had four sons, Nick, John, Anastasis and Zorzis, and two daughters, Ernia and Stamatoula. Around 1880, Alexakis’s children began using the surname Alexiadis, though they were better known by names such as “Nikolis of Alexakis,” “Giannis of Alexakis,” and so on. In certain documents, they also use the surname Alexiou.
Nick the eldest son married Zoe, the eldest daughter of Manolis Matsakis and herself one of Karpathos’s major woman landowner. Manolis Matsakis, who hailed from Mani, had taken part in the Revolution of 1821 alongside his father, George Matsakis; in 1843, King Otto awarded him a certificate in recognition of his services toward the liberation of Greece. Nck built the first olive oil mill on Karpathos, featuring an iron press and stone millstones. Previously, olives had been crushed and pressed using a wooden press.
Ernia’s eldest daughter married Hatzimanolis Kapetanakis, a prominent Karpathian. Ernia and her first child died in childbirth, and Kapetanakis later married Hatzikali, who was also one of the great landowner of Karpathos. In accordance with the Karpathian inheritance customs of the era, Ernia’s estate did not pass to Kapetanakis; instead, it reverted to her mother and subsequently to Stamatoula, Alexakis’s second daughter. Furthermore, Stamatoula’s eldest daughter, Zoe, who in turn inherited the estate, did not name her own eldest daughter Stamatoula, but Ernia, so that the transfer of the property could continue in the sequence of Ernia to Zoe to Ernia, and so on.
Alexakis’s other children married into prominent families from Apeiri, despite being an outsider, Alexakis was held in high regard by the conservative society of Karpathos. His second son John married Kalitsa Antimisiaris, known as “Kalitsa of Koukias” (Kalitsa of the Beans) because her father was a merchant who imported legumes from Asia Minor. Anastasis married Kalitsa Gergatsouli, and Zorzis, the youngest son, married Sofia Panteli. Zorzis lived to see so many nieces and nephews, grand-nieces and grand-nephews, and great-grand-nieces and great-grand-nephews, that he became known in Apeiri as “Kallas o Zorzis.”
The earliest surviving document concerning Alexakis is his will, written on November 26, 1879, which reveals that he had amassed a substantial land estate. Although he had already provided dowries for his two eldest sons by the time the will was drafted, sixteen land properties are listed therein. In the 1876 tax records, Alexakis paid 75 “grosia” in taxes on the real estate he had retained for his younger sons. His eldest son, Nick, paid 261 “grosia”, and his second son, John, paid 201 “grosia”, based on the property they had inherited as well as that of their wives. Later, in 1894, once his younger sons Anastasios and Zorzis had come of age and married, they paid 58 and 60 “grosia” respectively.
Alexakis died around 1890, although an unconfirmed report suggests he survived until 1897. Until his death, he never abandoned his Cretan attire, wearing the traditional “vraka” (breeches).
A study by Manolis Cassotis and Andreas Alexiadis, published in 1978 in the Karpathian Federation’s commemorative volume, lists, in addition to his six children, 24 grandchildren, 89 great-grandchildren, 185 great-great-grandchildren, and 2 great-great-great-grandchildren. Research into Alexakis’s descendants was further expanded by Nick Antimisiaris and John Stamatiadis. Today, the number of Alexakis’s descendants exceeds 2,000. Because the pioneering Karpathians who emigrated to America included Alexakis’s sons Anastasis and Zorzis, as well as 15 of his grandsons and 2 of his granddaughters; consequently, the majority of Alexakis’s descendants reside in America.
