Η μουσική παράδοση των Δωδεκανήσων έχει άρρηκτη σχέση με αυτήν του Αιγαίου. Μάλιστα, ήδη από την αρχαιότητα, τα νησιά του Αρχιπελάγους έβρισκαν διόδους επικοινωνίας με αποτέλεσμα να ανταλλάσσουν πολλά πολιτισμικά στοιχεία.Ιστορία της ροδιακής μουσικής
Αρχαιότητα
Τα Δωδεκάνησα έχουν μια πολυμορφική παράδοση. Αυτό οφείλεται κυρίως στη ναυτιλία και το εμπόριο που συντέλεσαν σε μια σπουδαία πολιτιστική ανάπτυξη. Ήδη τα Δωδεκάνησα και πιο παλιά η Ρόδος ήταν γνωστά για την πνευματική τους άνθηση κάτι που αναγνώριζαν και οι Ρωμαίοι ονομάζοντας τη Ρόδο «claram», επιφανή και με ποιότητα στη μόρφωση. Σύμφωνα μάλιστα με αρχαιολογικές έρευνες, που αφορούσαν τους «Διονυσιακούς τεχνίτες» της αρχαιότητας, οι 36 καλλιτέχνες με πανελλήνια προβολή και αναγνώριση κατάγονταν από τα Δωδεκάνησα.
Βυζαντινά Χρόνια
Πρόκειται για την ιπποτική εποχή, μια σημαντική περίοδο για τη Ρόδο λόγω της ειρηνικής ζωής μεταξύ Φράγκων και Δωδεκανησίων και την ελεύθερη πνευματική έκφραση. Όλα τα παραπάνω έθεσαν τα γερά θεμέλια για τη δημιουργία μιας ανώτερης ποίησης και συνθέσεων ερωτικών ασμάτων, τα περίφημα «ροδίτικα ερωτικά τραγούδια». Τέλος, την περίοδο αυτή παρατηρούμε την επίδραση της θρησκευτικής μουσικής και του στίχου στα κοσμικά λαϊκά τραγούδια
Τουρκοκρατία
Η Τουρκοκρατία ήταν ένα μεγάλο πλήγμα για την πνευματική και πολιτιστική ζωή του νησιού, διότι επικρατούσαν βαριές συνθήκες ζωής και κακουχίες. Η δύσκολη χρονική περίοδος (1522-1912) δεν εμπόδισε τους Δωδεκανήσιους να βρίσκουν διέξοδο στις διάφορες συγκεντρώσεις όπου γινόντουσαν απαγγελίες ασμάτων και διηγήσεις παραμυθιών διατηρώντας την βυζαντινή παράδοση και προσαρμόζοντάς την στην νεοελληνική γλώσσα και στην τοπική διάλεκτο. Τα παραπάνω διατηρούνται μέχρι και σήμερα. Τέλος, την περίοδο αυτή στην ελληνική μουσική παράδοση εντάχθηκαν οι αμανέδες αλλά και άλλες μελωδίες και μπαλάντες που προήλθαν από τα Μικρασιατικά παράλια.
Κατοχή
Την περίοδο της Ιταλογερμανικής κατοχής (1912-1945) η κατάσταση δυσχεραίνεται αφού όλα «τα πλάκωνε η φοβέρα και τα σκίαζε η σκλαβιά». Ωστόσο, και πάλι το Δωδεκανησιακό στοιχείο συνέχισε με διάφορους τρόπους να διατηρεί τις παραδόσεις του όποτε αυτό ήταν δυνατόν.
Ροδίτικο Τραγούδι
Στη Ρόδο και γενικότερα στα Δωδεκάνησα συναντάμε πλήθος από παραλλαγές τόσο σε ακριτικά όσο και σε παραλογές. Στα κείμενα των τραγουδιών αυτών η φιλολογική έρευνα εντοπίζει τις απαρχές του νεότερου δημοτικού τραγουδιού. Ένα αρχαίο λαϊκό τραγούδι που καταγράφηκε στη Ρόδο και σύμφωνα με τον Αθήναιο, χρονολογείται στον 6ο αι. π.Χ.. Ο λόγος για το χελιδόνισμα που έλε¬γαν οι μικροί Ροδίτες τον μήνα Βοηδρομιώνα (15 Σεπτεμβρίου-15 Οκτωβρίου), γυρίζοντας από σπίτι σε σπίτι για να μαζέψουν φιλοδωρήματα. Το τραγούδι αυτό παρουσιάζει ομοιότητα τόσο στους στίχους όσο και στη μελωδία με τα νεοελληνικά ανοιξιάτικα κάλαντα που τραγουδιούνται ακόμη στη Ρόδο, στη Χάλκη και στη Νίσυρο. Οι στίχοι επίσης έχουν εξαιρετική ομοιότητα και τους τραγουδούσαν οι αρχαίοι Ροδίτες όπως και οι σύγχρονοι Δωδεκανήσιοι στη Ρόδο και στη Χάλκη, επιδιώκοντας και στις δύο περιπτώσεις το φιλοδώρημα. Ο ίδιος ο Θεόκριτος σε πολλές περιπτώσεις αναφέρεται επίσης στα τραγούδια και τους χορούς των γεωργών, των βοσκών και των ψαράδων αλλά και των γάμων με τους νεόνυμφους που αντίστοιχα τους συναντάμε στο Βυζάντιο. Επίσης περιγράφει αναλυτικά τα τραγούδια με συνοδεία λύρας στο τέλος των συμποσίων.
