Πώς είδαν οι περιηγητές το χωριό Κοσκινού – Αναδρομική ξενάγηση στα χωριά μας
Όποιος επισκεφθεί σήμερα το ιστορικό χωριό Κοσκινού, διαπιστώνει ένα οικοδομικό οργασμό, άγνωστο σε πολλά χωριά μας. Παντού επαύλεις όμορφες και εντυπωσιακές, ελάχιστα τα παλιά, παραδοσιακά σπίτια. Όλα έγιναν παρανάλωμα της καταναλωτικής κοινωνίας μας και της αδηφαγίας μας.
Παρόλα αυτά, το χωριό Κοσκινού διατηρεί αρκετά σπίτια με παραδοσιακή αρχιτεκτονική, πολλά και πολύχρωμα πιάτα και υφαντά στρωσίδια. Τα Κοσκινού είναι πολύ κοντά στη Ρόδο και είχαν άμεση συνεργασία με την πρωτεύουσα της Δωδεκανήσου. Στα παλαιότερα χρόνια, μέχρι και τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Κοσκινιάτες είχαν ζώα πολλά, ιδίως όνους και ημιόνους, και εθεωρούντο πρώτοι στην εργατικότητα και νοικοκυροσύνη. Σήμερα άλλαξαν τα επαγγέλματα, οι φορεσιές, η νοοτροπία και η ψυχοσύνθεση των ανθρώπων.
Πώς είδαν όμως τα όμορφα Κοσκινού οι περιηγητές της Ρόδου, πριν από 140 περίπου χρόνια, Και πιο συγκεκριμένα πώς είδε το ιστορικό χωριό ο Γκερέν στα 1854, όταν επισκέφθηκε άλατα χωριά μας, καθώς και την πρωτεύουσα Ρόδο. Ιδού τα ίδια του τα λόγια:
«Το χωριό ή για να πούμε καλύτερα, η κωμόπολη των Κοσκινού, είναι ένα από τα πιο αξιόλογα του νησιού της Ρόδου. Αποτελείται από 280 σπίτια, δηλαδή 280 οικογένειες ή περίπου 1.400 κατοίκους. Όλοι είναι Έλληνες. Βρίσκεται σε ένα οροπέδιο προς νότο, και προς τα εκεί σταματά απότομα σε ένα γκρεμό. Στη διπλανή γόνιμη κοιλάδα, κυλά ένας ποταμός-χείμαρρος που φέρει το όνομα του χωριού: Κοσκινιάτης ποταμός ή χείμαρρος. Οι κάτοικοι του χωριού είναι όλοι λατόμοι και ημιονηγοί, δραστήριοι και επιχειρηματικοί, απολαμβάνουν χάρη στην φιλεργία τους μια σχετική ευημερία. Τα σπίτια των Κοσκινιατών είναι ομορφότερα και καλύτερα χτισμένα από πολλά σπίτια άλλων χωριών.
Άλλωστε αυτά έχουν ένα μόνο ισόγειο και αποτελούνται από ένα μόνο δωμάτιο, διαμοιρασμένο κάποτε σε δύο και τρία ξύλινα διαμερίσματα που δεν έχουν άλλο στολίδι παρά πολυάριθμα πιάτα, φαγεντιανά ή από πορσελάνη αναρτημένα στους τέσσερις τοίχους, διότι αυτό είναι όπως είπα, το πιο περιζήτητο είδος πολυτελείας στη Ρόδο.»
Τα όμορφα, πράγματι, Κοσκινού έχουν δύο εκκλησίες, η μία αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο και άλλη στην Παναγία την Οδηγήτρια. Και οι δυο εκκλησίες είναι ενοριακές εκκλησίες της όμορφης αυτής κωμοπόλεως. Αφετέρου μια τόσο σπουδαία περιοχή, όσο τα Κοσκινού, δεν έχει κανένα σχολείο και οι δύο παπάδες του χωριού αρκούνται να διδάσκουν στα παιδιά μόνο ανάγνωση.
Αλλά ο ελληνολάτρης αυτός περιηγητής που λέει την αλήθεια, έψαξε όχι μόνο για τις τότε ομορφιές και ασχολίες των κατοίκων, αλλά και για αρχαιολογικά ευρήματα στο χωριό Κοσκινού που ο Γκερέν το ονομάζει όχι χωριό, αλλά κωμόπολη.
Ας δώσουμε, φίλοι αναγνώστες, στον περιηγητή το δικαίωμα και το χρόνο να μας ξεναγήσει στο ιστορικό χωριό με τους δραστήριους κατοίκους:
«Στα περίχωρα των Κοσκινού μου έδειξαν οι χωρικοί πολλούς αρχαίους τάφους! Λαξευμένους μέσα στο βράχο, τεχνητά σπήλαια και μεγάλα λατομεία, που καταλαμβάνουν μεγάλη περιοχή του βουνού ο Δράκων. Το βουνό αυτό που είναι λατομείο έχει σκαφτεί βαθιά. Το λατομείο αποτελείται σχεδόν εξ’ ολοκλήρου από πελώριους όγκους αμμόλιθου. Πιο κάτω ο περιηγητής κάνει μια πιθανή υπόθεση. Ότι οι Ροδίτες του 408 π.Χ. όταν άρχισαν να χτίζουν τη Ρόδο, πήραν οικοδομικά υλικά από το χωρικό Κοσκινού, και δεν έχει άδικο. Όλες οι μαρτυρίες και όλες οι εκδοχές οδηγούν στο συμπέρασμα πως πράγματι οι αρχαίοι Ροδίτες χρησιμοποίησαν το ίδιο λατομείο που υπάρχει και σήμερα.
Αυτό σημαίνει πως τα Κοσκινού προμηθεύουν στη Ρόδο όχι μόνο μια υπέροχη λαϊκή αρχιτεκτονική, όχι μόνο τα υπέροχα πιάτα και τα πλουμιστά στρωσίδια, αλλά και οικοδομικά υλικά από την εύφορη όμορφη περιοχή τους. Για την ετυμολογία της λέξης Κοσκινού, ο περιηγητής υποθέτει πως πήρε το όνομα του το χωριό από το διάτρητο του εδάφους, που μοιάζει σαν κόσκινο ή ίσως οι πρώτοι κάτοικοι του έφτασαν από τη Λυδία, όπου πράγματι υπήρχε πόλη με το όνομα Κοσκινιά και Κοσκινούς.
Προσωπικά πιστεύω πως οι δραστήριοι Κοσκινιάτες έδωσαν στο χωριό τους το όνομα του τσιφλικά της περιοχής τους, του Κοσκινά, όπως έγινε και με πολλά άλλα χωριά της Ρόδου.
