Λίγοι είναι οι ομογενειακοί σύλλογοι της Αμερικής που συμπλήρωσαν έναν αιώνα ζωής και δράσης και πιο λίγοι αυτοί που διέσωσαν τα βιβλία των πρακτικών, του ταμείου και το αρχείο τους.
Λίγοι είναι οι ομογενειακοί σύλλογοι της Αμερικής που συμπλήρωσαν έναν αιώνα ζωής και δράσης και πιο λίγοι αυτοί που διέσωσαν τα βιβλία των πρακτικών, του ταμείου και το αρχείο τους. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται και η «Αγαθοεργός Αδελφότης Τηλίων Αμερικής η Πρόοδος».
Όλα άρχισαν στις 2 Ιανουαρίου 1910, όταν 33 Τηλιακοί συνήλθαν σε Γενική Συνέλευση στην Νέα Υόρκη και εξέλεξαν το πρώτο Δ.Σ., και τέσσερις μήνες αργότερα αναγνωρίστηκε η «Πρόοδος» από την πολιτεία της Νέας Υόρκης.
Στο προσκλητήριο του Συλλόγου, μαζί με τους άλλους Τηλιακούς της Νέας Υόρκης έτρεξαν να συνταχθούν στις τάξεις της «Προόδου» και οι Τηλιακοί από την Utica, NY και το Milwaukee, WI. Έτσι προτού να βγει ο χρόνος τα μέλη της Αδελφότητας έφτασαν τα 124, που πλήρωναν δυο δολάρια συνδρομή τον μήνα, την εποχή που με πέντε δολάρια αγόραζες μια χρυσή λίρα.
Οι Τηλιακοί που ήλθαν στην Αμερική, όπως και οι άλλοι Έλληνες μετανάστες εκείνης της εποχής, άφησαν τις οικογένειές τους στο νησί. Σκόπευαν να δουλέψουν μερικά χρόνια και με τις οικονομίες τους να επιστρέψουν κοντά στους δικούς τους, για να συνεχίσουν τη ζωή τους πάνω στον τόπο τους, όπως την άφησαν.
Γνώριζαν όμως ότι φεύγοντας από την Τήλο άφηναν πίσω τους, μαζί με τις οικογένειές τους, και πολλά προβλήματα. Τα σχολεία και οι εκκλησίες έπρεπε να κτιστούν, οι δάσκαλοι να πληρωθούν, τα σοκάκια να φτιαχτούν, οι πηγές να συντηρηθούν και οι αγροτικοί δρόμοι να ανοιχθούν και να καθαριστούν.
Η υποχρέωση και η ευθύνη που αισθανόντουσαν για να βοηθήσουν να λυθούν αυτά τα προβλήματα έδωσαν την πρώτη ώθηση στην δημιουργία της «Προόδου» και για πολλά χρόνια υπήρξε ο κύριος σκοπός της αποστολής της.
Η Αδελφότητα βοήθησε την Τήλο με έργα κοινής ωφελείας και πολλές φορές έδειξε το θρησκευτικό αίσθημα των Τηλίων της Αμερικής με ανακαινίσεις και εξωραϊστικά έργα σε εκκλησίες και εξωκλήσια.
Ό
πως όλοι οι Έλληνες που ήλθαν στην Αμερική στις αρχές του περασμένου αιώνα, έτσι και οι πρώτοι Τηλιακοί μετανάστες που έφθασαν την ίδια εποχή ήλθαν καταδιωγμένοι από την φτώχεια που άφησαν πίσω τους. Με λίγα εφόδια και χωρίς να γνωρίζουν την γλώσσα, βρέθηκαν μέσα σε ξένο και αφιλόξενο περιβάλλον και ζητούσαν να βρουν κάπου λίγη ζεστασιά και αποκούμπι.
Παράλληλα με την βοήθεια προς την Τήλο η Αδελφότητα ήλθε να καλύψει το κοινωνικό κενό και υποκατέστησε την μικρή κοινωνία του νησιού, αποτελώντας πόλο έλξης των Τηλίων και εστία ομαδικών εκδηλώσεων.
Η «Πρόοδος», με την οργάνωση χοροεσπερίδων, εκδρομών και πανηγυριών, μαλάκωνε τον πόνο της ξενιτιάς και έδινε την ευκαιρία στους νεοφερμένους Τηλιακούς να διατηρούν τους δεσμούς τους.
Παράλληλα με τα προβλήματα της Τήλου η «Πρόοδος» ασχολήθηκε και με τα Δωδεκανησιακά θέματα, υπήρξε, το 1918, ιδρυτικό μέλος της «Εθνικής Ένωσης Δωδεκανησίων», την οποία βοήθησε και οικονομικά. Ο Σύλλογος έγινε μέλος του Εθνικού Δωδεκανησιακού Συμβουλίου Αμερικής και στις 24 Οκτωβρίου 1943 πήρε μέρος στο Πανδωδεκανησιακό Συνέδριο της Νέας Υόρκης. Το 1950, ο Σύλλογος πρωτοστάτησε στην ίδρυση της Δωδεκανησιακής Ομοσπονδίας και κάθε χρόνο συμμετέχει στην εορτή της Ενσωμάτωσης και σ’ όλες τις εκδηλώσεις της.
Η παρουσία της «Προόδου» μέσα στην Ομογένεια είναι αισθητή, παίρνει μέρος στους αγώνες για τα Εθνικά θέματα της Ελλάδας και κάθε χρόνο συμμετέχει στην Εθνική παρέλαση επί της 5ης Λεωφόρου της Νέας Υόρκης.
Η μεγάλη προσφορά του Συλλόγου προς την Ελλάδα, την Δωδεκάνησο και την Τήλο αναγνωρίστηκε από την Ακαδημία Αθηνών, που την βράβευσε το 1986.
Ο πανηγυρικός εορτασμός για τα εκατοντάχρονα της «Προόδου» άρχισε την Κυριακή 7 Φεβρουαρίου στην Αστόρια της Νέας Υόρκης με μνημόσυνο στην εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης, για να τιμήσει την μνήμη των ιδρυτών της Αδελφότητας και των εκατοντάδων άλλων αειμνήστων μελών, που πρόσφεραν τις υπηρεσίες προς τον Σύλλογο και την Τήλο για έναν ολόκληρο αιώνα.
Επίσης το Σάββατο 27 Φεβρουαρίου θα γίνει η ετήσια χοροεσπερίδα της Αδελφότητας στο Leonard’s of Great Neck της Νέας Υόρκης. Με την ευκαιρία του εορτασμού των εκατό χρόνων η «Πρόοδος» εξέδωσε πλούσιο αναμνηστικό λεύκωμα με πλούσια ιστορική ύλη για την Τήλο, την Αδελφότητα και την τηλιακή παροικία της Αμερικής και τις άλλες συλλογικές δραστηριότητες των απανταχού Τηλίων.
Επίσης η Αδελφότητα πρόκειται να συμμετάσχει με δικό της άρμα στην εφετινή Εθνική παρέλαση της Νέας Υόρκης.
Τέλος η «Πρόοδος» προγραμματίζει να έλθει σε συνεννόηση με τον Δήμο της Τήλου για να εορταστεί η ιστορική επέτειος και στο νησί, φέτος το καλοκαίρι.
Πιστεύουμε ότι θα πρέπει να κληθεί η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Δωδεκανήσου για να συμμετάσχει και να συνδράμει στην πραγματοποίηση του εορτασμού, μια και το τελευταίο της Συμπόσιο που έγινε στον Πειραιά ήταν αφιερωμένο στους Δωδεκανησίους της «Διασποράς».
Τα εκατό χρόνια της «Προόδου» δεν είναι υπόθεση μόνο των Τηλίων, αλλά όλων των Δωδεκανησίων, γι αυτό όπως φάνηκε και εδώ στην Αμερική, όλοι οι Δωδεκανήσιοι να χαίρονται και να συνεορτάζουν μαζί τους.
