Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Ρόδου, κ. Ιωάννης Σταυλάς, συνομιλεί με τον Νίκο Κωνσταντινίδδη για το αστικό πράσινο, την εγκατάλειψη του Ροδινιού, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του αεροδρομίου και τη βαθιά σύνδεση του πολιτισμού με τους αγώνες για τη ζωή.
Στις ρίζες αυτού του τόπου, εκεί όπου η γη διψά για σεβασμό και οι άνθρωποι σηκώνουν το βάρος της μνήμης και της προστασίας της φύσης, η φωνή της συλλογικής ευθύνης γίνεται πράξη. Καλωσορίσατε σε αυτή την κουβέντα, όπου ο Νίκος Κωνσταντινίδης συνομιλεί με τον Πρόεδρο του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Ρόδου, κ. Ιωάννη Σταυλά, με αφορμή την εκδήλωση του Σαββάτου 26 Σεπτεμβρίου (19:30) στον Ανθόκηπο Κρεμαστής, η οποία περιλαμβάνει περιβαλλοντική ενημέρωση για το αστικό πράσινο και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του Διεθνούς Αερολιμένα μας, πλαισιωμένη από τραγούδια των δημιουργών Μάνου Λοΐζου και Βασίλη Τσιτσάνη, κ.α. σε εκτέλεση των υπέροχων μουσικών του συγκροτήματος “Νεορεμπέτες”.
Αγαπητέ κ. Σταυλά, με αφορμή τη φετινή εκδήλωση και τη συνεργασία με το Φεστιβάλ Καλλιτεχνικής Δημιουργίας Ροδίων, πώς προέκυψε αυτή η σύμπραξη και ποιος ήταν ο λόγος που επιλέχθηκε να δοθεί κεντρική έμφαση και αφιέρωση στο εμβληματικό πάρκο του Ροδινιού;
Ο Σύλλογος μας ιδρύθηκε το 1989, από μια μικρή ομάδα συμπολιτών μας με πολλές ευαισθησίες για την προστασία του περιβάλλοντος και με όραμα την βελτίωση της ποιότητας της ζωής των πολιτών της Ρόδου.
Στο ίδιο όραμα, δηλαδή για ένα καλύτερο κόσμο, στοχεύουν και οι δημιουργίες Ροδίων καλλιτεχνών. Εμείς αγωνιζόμαστε για την καταγραφή και αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων, με στόχο τη διαφύλαξη του υπέροχου φυσικού τοπίου μας, και οι καλλιτέχνες με τα σκίτσα, τη γραφή, τη μουσική, την εικόνα και τα εικαστικά προσπαθούν να διαφυλάξουν τον πολιτισμό, τη δημοκρατία, αλλά και το περιβάλλον για τις επόμενες γενιές. Είναι λοιπόν απόλυτα κατανοητή η σύμπραξη του Συλλόγου μας με το Φεστιβάλ Καλλιτεχνικής Δημιουργίας Ροδίων.
Όσο για το Ροδίνι δεν χρειάζεται να πούμε πολλά. Μιλάμε πιθανότατα για το αρχαιότερο πάρκο στον κόσμο. Πρόκειται για έναν επίγειο παράδεισο, ένα φυσικό Βοτανικό Κήπο ανεκτίμητης αξίας, “Πνεύμονα Ζωής” στα σπλάχνα της πόλης, ένα μοναδικής ομορφιάς φυσικό τοπίο, ιδιαίτερης ιστορικής και περιβαλλοντικής αξίας, ιδανικό καταφύγιο για την τοπική χλωρίδα και πανίδα, που προσπαθεί εδώ και πολλά χρόνια, να επιβιώσει από την εγκατάλειψη και τους βανδαλισμούς.
Ο Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Ρόδου αφουγκράζεται την αγωνία των Ροδίων για την προστασία του Πάρκου, ταυτόχρονα παρακολουθεί τις εκάστοτε ενέργειες τόσο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όσο και της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας στο χώρο. Το ερώτημα είναι: Πώς θα μπορέσουμε να σχεδιάσουμε τα απαραίτητα έργα, ώστε να διαφυλαχθεί η ανθεκτικότητα και η βιώσιμη αξιοποίηση του τοπίου.
Η μέχρι τώρα εμπειρία μας, δείχνει ότι όλες οι παρεμβάσεις, κρινόμενες εκ του αποτελέσματος, παρουσιάζουν λειτουργικό και ποιοτικό έλλειμμα. Γεγονός που παραπέμπει σε προβληματικές διαδικασίες ανάθεσης έργων, και μελέτες ή κατασκευές αμφίβολης επάρκειας. Αυτό θέλουμε να αναδείξουμε, ώστε να αλλάξει ο τρόπος αντιμετώπισης του θέματος.
Το πρόγραμμα της εκδήλωσης αγγίζει καίρια ζητήματα, όπως το αστικό πράσινο, με επίκεντρο το Ροδίνι, και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του Αερολιμένα Ρόδου. Ποια είναι σήμερα τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήματα που διαπιστώνετε στο νησί μας;
Τα περιβαλλοντικά προβλήματα στον τόπο μας είναι πάρα πολλά, με κορυφαία την έλλειψη χωροταξικού σχεδιασμού και την ανθεκτικότητα των υποδομών μας. Κυριαρχούν, το κυκλοφοριακό και η οδική ασφάλεια, η διαχείριση στερεών και υγρών αποβλήτων, η βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων και ενέργειας ,το Αστικό Πράσινο και οι Πλατείες/πεζόδρομοι, η διαχείριση των παραλιών μας, και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του Αερολιμένα μας. Ευνόητο είναι ότι τα παραπάνω προβλήματα γιγαντώνονται κατά τη θερινή περίοδο.
Ας επικεντρωθούμε όμως στα θέματα που θα αναδειχθούν στην εκδήλωση της 26ης Σεπτεμβρίου. Κάθε σύγχρονη πόλη πρέπει να έχει χώρους πρασίνου στη μεγαλύτερη δυνατή αναλογία ανά κάτοικο. Για να είναι αποτελεσματική η επίδραση της βλάστησης στον ενεργειακό ισολογισμό μιας πόλης απαιτείται μια αναλογία καλώς κατανεμημένου πράσινου 15-20 τ.μ. ανά κάτοικο (Δρ. Σταύρος Ντάφης 2001). Τα ελάχιστα αποδεκτά όρια από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας είναι 8-10 τ.μ.. Εμείς είχαμε την τύχη να βάλουν το χέρι τους κορυφαίοι αρχιτέκτονες στον σχεδιασμό της πόλης επί Ιταλοκρατίας. Σε αυτούς οφείλουμε σχεδόν όλους τους θύλακες πρασίνου στον αστικό ιστό. Έκτοτε δεν φροντίσαμε να δημιουργήσουμε έστω μια πλατεία με επίκεντρο τον άνθρωπο. Δώσαμε παντού προτεραιότητα στο αυτοκίνητο. Μια επίσκεψη στην Ανάληψη, όπου παιδιά, ΑΜΕΑ και ηλικιωμένοι δεν έχουν χώρο έξω από το σπίτι τους, θα σας πείσει.
Στο δεύτερο θέμα, τον διεθνή μας Αερολιμένα, τα περιθώρια ανοχής στενεύουν ασφυκτικά. Ήδη από φέτος οι κινήσεις αεροσκαφών θα υπερβούν τις 50.000, γεγονός που πολύ σύντομα, θα δώσει το δικαίωμα στους πολίτες να προσφύγουν στα ευρωπαϊκά δικαστήρια, απαιτώντας μέτρα ηχοπροστασίας και αποζημιώσεις. Μέχρι σήμερα δεν έχει λειτουργήσει ολοκληρωμένο επιχειρησιακό σχέδιο για τη βελτίωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος του Αερολιμένα, αφήνοντας ανυπεράσπιστους κατοίκους και επισκέπτες απέναντι στον αεροπορικό θόρυβο και τις επιβλαβείς εκπομπές καυσαερίων.Ειδικά στις δημοτικές ενότητες Ιαλυσού, Κρεμαστής και Παραδεισίου το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο. Αλλά και στην πόλη της Ρόδου οι οχλήσεις από τον αεροπορικό θόρυβο σε ανοικτές δημόσιες και πολιτιστικές εκδηλώσεις, που φιλοξενούνται σε εμβληματικούς χώρους όπως το Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, το θέατρο «Μελίνα Μερκούρη» της Μεσαιωνικής Πόλης, το Αρχαίο Στάδιο και τον θερινό κινηματογράφο «Ρόδον» είναι αρκετά έντονες.
Η τοπική κοινωνία, συνειδητοποιώντας τα σημαντικά κοινωνικά και οικονομικά οφέλη που επιφέρει η λειτουργία του αερολιμένα για το νησί, ανέχεται οριακά την υφιστάμενη κατάσταση. Επιμένει ωστόσο ανεπιφύλακτα στην άμεση εφαρμογή μέτρων για την ουσιαστική μείωση της ηχορύπανσης. Φυσικά πρέπει όλοι να κατανοήσουμε ότι το νησί και σε αυτό τον τομέα έχει ξεπεράσει τα όρια του.
Απέναντι σε αυτές τις προκλήσεις, ποιες είναι οι κύριες και άμεσες προτάσεις του Συλλόγου Περιβάλλοντος ;
Η προστασία του Περιβάλλοντος προβλέπεται στο άρθρο 24 του Συντάγματος. Ο πολίτης μπορεί να διεκδικήσει από το κράτος τη λήψη μέτρων με στόχο την προφύλαξη του Περιβάλλοντος από βλαπτικές ενέργειες. Βασική προϋπόθεση στην κατεύθυνση αυτή αποτελεί η ευαισθητοποίηση των πολιτών σε περιβαλλοντικά θέματα, ώστε να προκύψει η απαραίτητη αντίδραση στη συνεχή υποβάθμιση της ποιότητας ζωής στον τόπο μας. Σε αυτήν ακριβώς την επιδίωξη στοχεύει η εκδήλωση της 26ης Σεπτεμβρίου.
Σημειώνουμε ότι πέραν της ενημέρωσης θα τεθούν και ορισμένες προτάσεις προς συζήτηση. Όσον αφορά την αξιοποίηση του Ροδινιού, για παράδειγμα, θεωρούμε ότι, ως φυσικό τοπίο ανεκτίμητης αξίας, δεν πρέπει να αφεθεί σε αμφιβόλου επάρκειας μελετητικά γραφεία και κατασκευαστικές επιχειρήσεις, αλλά σε αποδεδειγμένα έμπειρη, εξειδικευμένη, διεθνούς εμβέλειας εταιρεία αρχιτεκτονικής τοπίου. Μόνο έτσι πιστεύουμε ότι θα διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα του πάρκου και η αξιοποίηση αυτής της κορυφαίας πλουτοπαραγωγικής πηγής.
Οι βοτανικοί κήποι αποτελούν σημαντικό αξιοθέατο σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις. Η πρόσβαση σε αυτούς γίνεται μέσω ελεγχόμενης εισόδου και με κατάλληλη περίφραξη (συνήθως με τοίχο ύψους 2,5-3 μέτρων). Διαθέτουν επαρκή χώρο στάθμευσης για πούλμαν και αυτοκίνητα, συνδέονται με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, διαθέτουν τις απαραίτητες υποδομές, όπως τουαλέτες, αναψυκτήρια, καταστήματα με σουβενίρ. Σε ορισμένα πάρκα έχουν δημιουργηθεί εγκαταστάσεις για την ανάδειξη της ιστορίας του, παρέχουν δραστηριότητες για μικρούς και μεγάλους, όπως παιχνίδια στο νερό, παιδικές χαρές, παραμυθούπολεις, ηχητικές εγκαταστάσεις με κελαηδήματα πουλιών (π.χ. Ludwigsburgs Märchengarten) και άλλα.
Η φετινή εκδήλωση συνδυάζει την περιβαλλοντική ενημέρωση με μια μουσική βραδιά αφιερωμένη στους αθάνατους δημιουργούς Μάνο Λοΐζο και Βασίλη Τσιτσάνη. Πώς συνδέονται οι αγώνες για το περιβάλλον με την τέχνη και τη λαϊκή μας μνήμη;
Πολιτισμός και Περιβάλλον είναι ένα και αδιαίρετο όλον. Δεν μπορεί να υπάρξει Περιβάλλον χωρίς πολιτισμό και αντίστροφα.
Διαπιστώνουμε δυστυχώς, ότι οι δυσκολίες στην καθημερινότητά μας έχουν ξεπεράσει τα ανεκτά όρια. Η ζωή μας γίνεται όλο και δυσκολότερη. Ορισμένοι, κυρίως επιχειρηματικοί κύκλοι, θεωρούν ότι προέχει η τουριστική ανάπτυξη. Δεν κατανοούν όμως ότι οποιαδήποτε ανάπτυξη πρέπει να έχει έναν και μοναδικό στόχο, το “ευ ζην” των μόνιμων κατοίκων του νησιού. Διαφορετικά δεν έχει νόημα. Ευτυχώς αυτό γίνεται όλο και περισσότερο κατανοητό από αρκετούς συμπολίτες μας, και ιδιαίτερα από τους καλλιτέχνες μας.
Τα μέλη του συγκροτήματος “Νεορεμπέτες”, παρ όλες τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν με απουσίες και ασθένειες, προσφέρθηκαν να συμβάλουν αφιλοκερδώς στον κοινό μας στόχο, με υπέροχες εκτελέσεις από το ρεπερτόριο τους. Πρόκειται για ένα υπέροχο μείγμα από επαγγελματίες και ερασιτέχνες μουσικούς, που πάνω απ’ όλα αγαπούν την καλή μουσική και την παραδοσιακή Ελληνική παρέα.
Κοιτώντας το αύριο, ποια είναι τα επόμενα βήματα και τα μελλοντικά σχέδια του Συλλόγου Περιβάλλοντος για την προστασία της φύσης και την ποιότητα ζωής στον τόπο μας;
Δεν έχουμε άλλη επιλογή από την συνεχή προσπάθεια να αναδεικνύουμε περιβαλλοντικά προβλήματα και να προτείνουμε λύσεις. Όσοι δρουν επιχειρηματικά στον τόπο μας πρέπει να καταλάβουν, ότι το “οικονομικό θαύμα” δεν οφείλεται στα πεντάστερα ξενοδοχεία και τα εξωτικά μπαρ και εστιατόρια, αλλά στο υπέροχο φυσικό τοπίο και τον πολιτισμό της Ρόδου. Αυτά πρέπει να διαφυλάξουμε ως κόρη οφθαλμού, διαφορετικά το οικοδόμημα θα καταρρεύσει. Το “Οικονομικό Θαύμα”, το έβαλα σε διαζευκτικά σκόπιμα, γιατί απευθύνεται στα μεγάλα συνήθως επιχειρηματικά συμφέροντα, και όχι στον απλό εργαζόμενο, ο οποίος διαπιστώνει καθημερινά ότι η ζωή του γίνεται όλο και δυσκολότερη.
